Loading...

لباس ایرانی ، به شکوه گذشته و زیبایی امروز

لباس ایرانی ، به شکوه گذشته و زیبایی امروز

مهلا زمانی نیا، مولف و طراح لباس یكی از پیشگامان تلفیق طرح‌ها و نمادهای پوشاك سنتی و بومی ایران با پوشاك مدرن و امروزی است. ا آنچه در زیر می خوانید ماحصل گفت و گوی ماهنامه تجارت طلایی با این بانوی هنرمند است.

پوشش هر ملتی، طی گذر زمان بر اثر حوادث تاریخی، وضعیت اقلیمی و شرایط و تحولات فرهنگی دگرگون می‌شود و از هر دوره آذین یا زنگاری بر دامن تاریخ پوشش هر ملت می‌نشیند. با نگاهی به پیشینه لباس در سرزمینمان و تنوعی كه از شمال تا جنوب كشور در میان اقوام مختلف دیده می‌شود، به گنجینه‌ای غنی از طرح‌ها، مدل‌ها و ایده‌های زیبا و ملی بر می‌خوریم.

*لطفا بیوگرافی مختصری از خودتان ارائه دهید.
مهلا زمانی نیا هستم. در تهران متولد شدم اما اصالتم به شهر کاشان باز می گردد . من فارغ التحصیل با نکداری از انگلیس هستم و تا سال 1362 مدیر بانک ایران و هلند بودم و از طریق مدیر عامل بانک ایران و هلند به ایران آمدم. از سال 1362 به کار دومم که طراحی لباس بود مشغول شدم زیرا فارغ التحصیل رشته طراحی لباس و دکوراسیون از موسسه Pitman انگلستان هستم. در این رابطه هم شش جلد کتاب با عنوان " دایره المعارف لباس در گذرگاه تاریخ ایران و تاثیرات آن بر جهان" تالیف کردم که در رابطه با تاریخ  ادوار مختلف در ایران است، همچنین  اولین ژورنال  تخصصی لباس های مدرن ایرانی به نام "لوتوس" را تالیف کردم و در عین حال مجوز نشریه ای به همین نام را هم دارم که امیدوارم مرجعی شود که تمام دانشجویان بتوانند از آن استفاده کنند.
برگزاری17 مورد نمایش زنده لباس در ایران و خارج از کشور، نمایش لباس های پست مدرن شده دوران هخامنشی در برلین (دی ماه 1381) و 20 سال تحقیق و تفحص در امر چگونگی تلفیق لباس های ملی و مدرن ایران حاصل تلاش های من برای به ثمر نشستن مد و لباس ایرانی در ایران و  جامعه جهانی است.
در هشت سال گذشته خودم را آماده می کردم که ایران را به عنوان مرکز مد کشورهای اسلامی معرفی کنم، در این رابطه هم با وزارت ارشاد در تعامل بودم . امسال مجوز اولین نمایش زنده لباس داخلی را گرفته ایم و قرار است فشن شوی بین المللی را در آبان ماه و با حضور 10 طراح اسلامی از کشور های مختلف برگزار کنیم و از آنجایی که به این نقطه نظر رسیده ایم که ایران پتانسیل این را دارد که به عنوان مرکز مد کشور های اسلامی معرفی شود قرار است در ایام دهه فجر ایران را به عنوان مرکز مد کشورهای اسلامی معرفی کنیم.
به خاطر برخی دلایل، فشن شوی داخلی را که قرار بود 25 تا 31 اردیبهشت برگزار شود، فعلا برگزار نکرده ام .


*لباس هایی را که طراحی می کنید هزینه زیادی دارد، این تامین هزینه چگونه صورت می گیرد؟
17 سال از عمر گرانبهای خود را برای ایران صرف کرده ام و یک ریال هم از جایی حمایت نشدم و همه را از جیب خودم هزینه کردم.
من عتیقه های بسیار زیادی داشتم که همه را برای رسیدن به هدفم فروختم . من یک مجموعه دار بودم و کلکسیونی از عتیقه های گرانبها را در دست داشتم ولی هدف لباس ایرانی و شناساندن و جا انداختن آن در ایران به قدری برایم ارزشمند بود که از همه اینها گذاشته ام و بقیه عتیقه هایم را گذاشته ام که با اولین حراج، همه را به فروش برسانم.
مجله ای را هم که قرار است منتشر کنم مجله فرهنگی است و مد را از زمانی که به ایران آمد تا حال حاضر که به شکل و شمایل کنونی در آمده است، بررسی خواهم کرد.
باید اینها را می گفتم تا مردم اطلاع داشته باشند من از دولت های گذشته و کنونی کمکی دریافت نکرده ام و اصولا سیاسی نیستم. من برای جوانان این مرز و بوم کار می کنم تا بتوانم حرکتی انجام دهم که از این دانشجویانی که برای لباس ایرانی طرح ارائه می دهند، حمایت شود. همه تلاشم این است که راهی باز کنم برای جوانان و برای همه فارغ التحصیلانی که ایده پردازند ولی به حرفه ای غیر از آنچه تحصیل کرده اند، می پردازند.                                                    

*چگونه می توان لباس ایرانی را مد کرد؟
چشم ها هنوز به اين نوع لباس هايي كه من طراحي مي كنم، عادت نكرده اند. بنا بر اين بايد كاري كرد تا چشم ها به لباس ها و انواع پوشش ها عادت كنند يعني باید فرهنگ سازي شود. وقتي جوانان، گذشته خود را بدانند يقين دارم به سمت اين لباس ها گرايش پيدا خواهند كرد و این امر فقط با حمایت مسئولان امکانپذیر است و بس . علت این که جوانان ما علاقه ای به لباس های ایرانی ندارند یا به این موضوع  نمی پردازند برای این است که تبلیغات و اطلاع رسانی، لباس ایرانی را مد می کند . هر کسی که گذشته خود را نشناسد به آن مملکت تعلق ندارد و ما هیچ کدام از گذشته خود خبر نداریم. در سالن اجلاس سران کنفرانس بود، من برای 15 ،16 تا از خانم هایی که به عنوان مهماندار در سالن اجلاس ما حضور داشتند لباس ایرانی مدرن طراحی کرده بودم ؛ مسئولان بلند مرتبه خودمان سوال می کردند این خانم ها اهل کجا هستند؟ همه باید در این خصوص مطالعه کنیم، همیشه نفی کردن همه کارها کار درستی نیست. با مطالعه و اندیشه می توان کارهای بزرگ انجام داد. من تمام تلاشم را در طول 17سال از زندگی ام به این اختصاص دادم که لباس ایرانی را با سنت و نیاکانم تلفیق و به جهان معرفی کنم .


*منظور از لباس ایرانی چیست و چه ویژگی هایی دارد؟
پوشیدگی و داشتن انواع طرح های مختلف اقلیمی از هر شهرستانی، مهم ترین ویژگی لباس ایرانی است. اگر شما به هر کدام از روستاهای ایران وارد شوید طرح و ایده ای خاص دیده می شود که در هیچ کجای دنیا چنین امکانی نداریم، اما ما را در دنیا نمی شناسند. به نظر من مسئولان فرهنگی بیشترین مسئولیت را در این زمینه دارند.  این نکته را نیز بگویم، آن لباس هایی که در شهرستان های مختلف می پوشند و به لباس محلی معروف است، آن لباس ایرانی که مد نظر من است، نیست. آن لباس ها، لباس اقوام ایرانی است و برای زمان حال نیست. آن لباس ها قبل از دوران پهلوی هم به همین صورت وجود داشته است. ما در حال گذر از تاریخ هستیم، اما لباس هایمان یا به همان سبک قدیم باقی مانده یا به تقلید از اروپایی ها برای لباس ایده پردازی می کنیم.
به واسطه حکومت های مستبد شاهنشاهی به موضوع لباس ایرانی توجهی نشده و بعد از انقلاب هم جنگ تحمیلی را داشتیم که باز موضوع لباس ایرانی موضوع  اولویت داری نبوده که به آن پرداخته شود بنابراین این موضوع مغفول مانده است . اما الان زمانش فرا رسیده و  مسئولان کم کم قصد دارند به آن بپردازند.
لباس سنتی ما در حال حاضر و برای زندگی امروزی قابل استفاده نیست، مثلا با لباسی که 18 متر دامن دارد نمی توان در خیابان های تهران راه رفت یا سوار تاکسی شد یا ... بنابراین لازم است آن لباس ها به موزه بروند تا ما تاریخ نیا کانمان را به رخ دنیا بکشیم. ولی الان نیاز داریم به این که لباس هایی را طراحی کنیم که ضمن این-که راحتی و آرامش و متانت را به همراه دارند، بتوانیم آنها را به جهانیان معرفی کنیم. هیچ زن برجسته ای وجود ندارد که لباس برهنه بپوشد بنابراین لباس های ایرانی ها برای زنان برجسته جهان قابل استفاده خواهد بود. جایزه ای که من از پارلمان ایتالیا گرفتم برای این بود که توانستم پوشیدگی را به جای عریانی مد کنم، پس پوشیدگی منافاتی با زیبایی ندارد.


* تاکنون تلاش های شما برای مد و لباس ایرانی چه تاثیراتی داشته است؟
اگر الان همه ما ویترین های رنگی را در جامعه می بینیم درصدی از آن به خاطر همین تلاش های من است و فکر نمی کنم کسی آن را کتمان کند. من از سال 70 زمانی که کسی اصلا به موضوع رنگ بندی های شاد و لباس ایرانی توجهی نداشت فعالیت های خود را در این زمینه آغاز کردم.
زمانی که فرزندان ایران در دبستان، راهنمایی و دبیرستان لباس های قهوه ای، مشکی، طوسی و سورمه ای می پوشیدند من در سال 73 در دانشگاه سوره برای تمام بچه های دبستانی لباس های رنگی آماده کردم و نمایشگاه گذاشتم.
اگر الان همه می بینید رنگ به اجتماع آمده درصدی از آن حاصل تلاش های مستمر من بوده است و خوشبختانه الان دارد بیش از گذشته رونق می گیرد.  

*لباس ملی با لباس ایرانی چه تفاوتی دارد؟  
لباس ملي لباسي است كه افراد هر كشوري براي شركت در كنفرانس، سمينار و يا هر برنامه ديگري در خارج از كشور مي پوشند تا هويت آن كشور را نشان دهند و نشانه مشخص هر كشور، لباس آن است. اين لباس می تواند فقط يك نوع باشد؛ مثل دامن براي اسكاتلندي ها و يا چند نوع باشد. لباس ملی یعنی لباسی که همه به پوشیدن آن اجبار داشته باشند و در کشورهای کمونیستی چنین چیزی رواج دارد. این که ما در کشورمان چنین لباسی داشته باشیم خوب است، اما این که همه مجبور باشند فقط آن را بپوشند خیر.  
لباس ایرانی  یعنی لباسی که طراحی ایرانی داشته باشد؛ یعنی طرح بیا فرینیم و از غرب الگو نگیریم. همه طراحان ما خلاق هستند و ما می توانیم میلیون ها طرح بیافرینیم ولی این امکان به ما داده نشده است؛ یعنی عقب نگه داشته شده ایم. در این دو سال گذشته که یک راه باریکی باز شده است می بینیم که جوانان چه خلاقیت هایی به خرج می دهند. بنابراین لباس ملی به این معنا نیست که ما قائل به این باشیم که یک دست لباس خاص بپوشیم بلکه همه باید لباس های متنوعی را بر تن کنیم که دارای نشانه های ایرانی باشند.


*در طراحی لباس هایتان از چه چیز هایی ایده می گیرید؟ آیا خودتان به تنهایی این کار را انجام می دهید؟
همه طراحی ها را خودم به تنهایی انجام می دهم چون از نظر بودجه آنقدر تامین نیستم که بتوانم طراحان دیگری را کنار خود داشته باشم علاوه بر این طراحان دیگر به اندازه من تاریخ گذشته را نمی دانند و به اندازه من در گذشته کشور تحقیق و تفحص نکرده اند که در ذهن هایشان نشانه های ایرانی وجود داشته باشد. الان قصد دارم کلاس های طراحی خود را دایر کنم تا بتوانم طراحانی  با سابقه اطلاعاتی خود اما جوان تر و پویا تر تربیت کنم. اما سوالی که فرمودید از چه چیزهایی ایده می گیرم، شاید باور نکنید من صندوقچه همه پیرزن ها را در روستاهای  ایران خالی کردم؛ از پارچه های قدیمی، رنگ در بناهای قدیمی، رومیزی های قدیمی، طرح فرش های قدیمی، سرمه دوزی و پولک دوزی، بلوچ دوزی، چشمه دوزی و سوزن دوزی های قدیمی از همه و همه ایده می گیرم.
از تمام دنیا در فروشگاه ها و حراجی هایی مثل سابتی و کریستی اگر لباس ایرانی دیدم خریدم و به ایران آوردم. من از تکه های قدیمی ایران در لباس هایم استفاده می کنم. بیش از 30 دست از لباس های اصل زمان صفویه تا قاجار را گردآوری کردم و کلکسیون 11 مجسمه با لباس هایی با قدمت دوران صفویه و قاجار دارم که روسری، کفش و تمام لباس های تن آنها از پارچه های همان دوران است.


*یکی از راه های همه گیر شدن موضوعات، دیده شدن است. دیده شدن لباس های شما نیاز به تولید انبوه دارد. چرا تا کنون چنین چیزی صورت نگرفته است؟
هر چیزی که بخواهد به تولید انبوه برسد نیاز به سرمایه گذاری دارد. من آن سرمایه را در اختیار ندارم و نمی خواهم مثل همه تولید کنندگان یک کار سرسری انجام دهم.  مثلا باید کارخانه ای وجود داشته باشد که یراق های طراحی شده و ایده گرفته از یراق های قدیمی را تولید کند. بنابراین اگر بخواهم همه را به تولید انبوه برسانم باید در یک صف فاخرتر از دیگران باشم و این کار سرمایه زیادی می خواهد. به همین دلیل برنامه هایی در ذهن دارم که تا به بلوغ و مرحله اجرا نرسد ترجیح می دهم در خصوص آنها حرفی نزنم. ما سرمایه گذار ناسیونا لیست نداریم، اگر داشتیم تا الان سرمایه گذاری روی این موضوع انجام شده بود. من سرمایه گذاری را نمی شناسم  که بخواهم با او وارد مذاکره شوم. کار من نمایندگی دادن نیست و از عهده انجام آن بر نمی آیم. من فقط ذهن خلاقی دارم که لباس طراحی می کند و باید کسانی وجود داشته باشند که از این خلاقیت به نفع مملکت استفاده کنند.


*کسانی که می خواهند لباس هایی با طراحی های شما داشته باشند، باید به کجا مراجعه کنند؟
من جایی را غیر از خانه خودم که الان هم تبدیل به محل کارم شده و هم محل زندگی ام است، ندارم. عموما افراد خاص مثل هنرپیشه ها دنبال چنین لباس هایی هستند که برای معرفی ایران به کشور های دیگر در جشنواره ها و فستیوال های خارجی شرکت می¬کنند. همه آنها مرا می¬شناسند و آدرس محل کارم را دارند و بقیه افراد هم اگر علاقه مند باشند حتما پیدا خواهند کرد. بنابراین " لوتوس" نیازی به تبلیغات ندارد. در ضمن برای همه این کار¬ها نیاز به سرمایه داریم و الان امکان آن وجود ندارد.


* در چه کشورهایی نمایش زنده لباس داشته اید؟
در آلمان، اسپانیا، ایتالیا، هند و امارات متحده شوی زنده لباس برگزار کرده ام و در هند و امارات چند بار این کار را کرده و در همه این کشورها به عنوان طراح برتر شناخته شده ام. همچنین از پارلمان ایتالیا، سازمان ملل و دانشگاه جواهر لعل نهرو هند لوح تقدیر گرفتم . علاوه بر اینها بین 48 کشور اسلامی، در فشن شویی که در دوبی برگزار شد، اول شدم. 


*سخن پایانی:
 آرزویم این است که ایران بتواند خود را با لباس ایرانی در جامعه جهانی معرفی کند. من به شما قول می دهم اگر یک نمایشگاه خوب از لباس های ایرانی برگزار کنیم، همه خانم های خارجی از آن استقبال خواهند کرد.


ارسال نظر

(بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد)