Loading...

لباس سنتی، نماد فرهنگ و تمدن سیستان و بلوچستان

لباس سنتی، نماد فرهنگ و تمدن سیستان و بلوچستان

نحوه پوشش انسان ها ارتباط مستقیمی با شرایط اقلیمی، فرهنگی و قومی هر منطقه دارد.

همچنین لباس های محلی معرف ذوق و هنر، آداب و سنت های جوامع بشری بوده است، یکی از موضوعاتی که پیش از همه توجه انسان را در بدو ورود به استان سیستان و بلوچستان جذب می کند، تنوع رنگ در لباس هاست.

مناطقی چون ناحیه سیستان و بلوچستان ایران، بخش هایی از خراسان (به خصوص جنوب آن)، بخش هایی از کرمان و هرمزگان، کشورهایی چون پاکستان، هندوستان، افغانستان و... از جمله نواحی هستند که مردم از این لباس ها استفاده می کنند.

شباهت لباس برخی دیگر از اقوام ایرانی با لباس محلی منطقه سیستان وبلوچستان به دلیل ریشه های مشترک مردمی، قومی، تبارشناسی، فرهنگی و تاریخی مردم ایران است.

لباس های ایران با وجود زیبایی خاص و ویژه آن به دلیل پوشش مناسب با عقاید مذهبی و دینی ما نیز سازگار است و هنوز هم در مناطق مختلف استان زنان و مردان از لباس بومی و سنتی مختص خود استفاده می کنند به طوری که در سیستان و بلوچستان زنان و مردانی هستند که با پوشش ملی دیده می شوند البته در روستاها و مناطق کوهپایه ای این مهم بیشتر به چشم می خورد.

در چند سال اخیر جوانان نیز به پوشیدن اینگونه لباس ها راغب شده اند به طوری که بعضی از دختران در مجالس جشن و به خصوص عروسی با لباس محلی حضور پیدا می کنند.

عوامل زیادی در شکل گیری لباس اقوام ایرانی دخیلند که از جمله می توان به شرایط و عوامل طبیعی، شیوه امرار معاش، منزلت های اجتماعی، آداب و رسوم و ساختار اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی هر قوم و... اشاره کرد و همین امر سبب تنوع طرح لباس های ایرانی شده که البته هر کدام در جای خودشان طرح های بسیار زیبایی هستند.

پوشاک ایرانی از لباس ، کفش، کلاه، سربند، شال و روسری گرفته تا شال کمر، ردا، بالاپوش، جلیقه، لچک، زیورآلات و جواهرات هر کدام بخشی از هویت ملی و ایرانی ما را تشکیل می دهد. بی شک نماد هر قوم یا فرهنگی، لباس است و این لباس معرف و نمادی از هویت اقوام در جغرافیای وسیع ایران به شمار می آید. متاسفانه لباس های سنتی استان به مرور زمان رو به فراموشی است و دیگر جوانان ما به پوشیدن لباس های سنتی تمایل ندارند.

پوشاک مردان سیستانی تا حدود زیادی به پوشاک مردم خراسان جنوبی شباهت دارد و این نوع پوشش را می توان در میان مردان آن استان نیز مشاهده کرد. پوشاک مردم سیستان و بلوچستان، با توجه به موقعیت زمانی و مکانی، تفاوت عمده ای دارد، پوشاک مورد استفاده هنگام کار، مراسم شادی و عزا و … در فصل های مختلف سال با توجه به طبقات اجتماعی در گروه زنان، مردان، کودکان و نوجوانان متفاوت است.

پوشاک مردان سیستان عمدتا شامل دستار، سرپوش، پیراهن و شلوار است،دو نوع پیراهن در سیستان معروف است که شامل: پیراهن 'چِل تریز'، پیراهن گشاد' و پرچینی که قد آن تا میان ساق پا می رسدو اغلب به رنگ سفید می باشد. این پیراهن از 40 تکه تشکیل می شود و دور سجاف و مچ آن را با نخ سیاه، سیاه دوزی می کنند و روی آن کمربند شانه کش می بندند.

پیراهن 'برچاک' نیز پیراهنی بلند و گشاد تا پایین زانو است که در قسمت پایین دامن گشادتر می شود و دارای آستین بلند و گشاد و بدون سردست است، در دو طرف دامنِ پیراهن، چاکی وجود دارد که به آن برچاک می گویند.
این پیراهن یقه گرد دارد و چاک یقه آن بر روی شانه چپ به وسیله دکمه بسته می شود.

شلوار مردان سیستانی پرچین است و لیفه ای برگردان دارد و از دو ساق و یک میان ساق فراخ تشکیل شده است، شلوار به وسیله بندهایی که توسط خود مردم منطقه بافته می شود بر روی کمر محکم می شود.

پوشاک زنان نیزهمچون پوشاک مردان این خطّه ساده، بلند و گشاد است و دارای طرح های زیبا می باشد. زنان سیستانی علاوه بر لباس سنتی و روزانه خود، نوعی لباس نیز برای اعیاد و جشن ها تدارک می بینند که در نوع خود هنرمندانه و زیباست.

از مشخصات لباس روزمره زنان سیستانی، نوعی سوزن دوزی است که در حاشیه یقه و سرآستین لباس به کار می رود و در محل به آن سیاه دوزی می گویند.

این لباس شامل مواردی همچون پاک یعنی عمامه ای گرد است که بر سر می بندند، بلوچ ها عمامه یا دستار را دور سر خود می پیچند، ولی یک طرف آن را از پشت سر به حدی که تا میان پشت آن ها می رسد، آویزان می کنند.

گفته می شود در موقع اسب سواری باد آن را بلند کرده و اسب از سایه آن به سرعت خود می افزاید،'مسر'که همان دستمال سر است شبیه عمامه بسته می شود، کلاه سوپی نیز نوعی عرقچین است و در مسجد و عبادت بر سر می گذارند.

'جامگ' هم پیراهن مردانه ای است گشاد و جادار ولنگ نیزپارچه ای است که به دور گردن می آویزند.

پاجامک شلوار گشاد و چین دار بلوچی است، شلوار آن ها غالبا از پارچه نازک و سفید است که پارچه های آن را در جوراب می گذارند و در این حالت به کردها شباهت زیادی دارند.

عیسی زهی در خصوص لباس زنان بلوچ ادامه داد: زنان بلوچ لباس هایی با تنوع رنگی بالا می پوشند که این سلیقه در انتخاب رنگ های شاد و زیبا، حکایت از حس هنردوستی و زیبایی شناسی این قوم دارد.

آن ها همراه با 'جامگ' و 'پاجامگ' مردانه که برای پوشش ظرافت و سلیقه زنان تغییراتی داشته اند، 'تکو' (چارقد) و سریگ (روسری) که بزرگ تر از چارقد می باشد، به سر می کنند.

کفش و جوراب زنان نیز همان نام ها را دارد، زیورآلات زنان شامل گوشواره، پولک، 'پولوه'، 'کیگ'، 'پور' (سینه ریز)، 'کید'، سربند و 'مِزبری' می باشد.

پوشاک زنان و دختران از زیبایی ویژه ای برخوردار است در دوخت و تزیین لباس های زنانه از هنر منحصر به فرد سوزن دوزی و پریوار دوزی بلوچ استفاده می شود که هنر سوزن دوزی روی پیش سینه، سر آستین، جیب بلند در جلو و همچنین حاشیه شلوار در پایین خود نمایی می کند.

دستار زنان بلوچ، روسری مستطیل شکلی است که توسط هنر بلوچی و پریوال دوزی تزیین می شود، باید گفت آنچه زیبایی پوشاک زنان بلوچ را کامل می کند زیور آلاتی از طلا و جواهر است که ساخت آن نیز یکی از هنرهای سنتی و اصیل منطقه است.


نظرات

ارسال نظر

(بعد از تائید مدیر منتشر خواهد شد)